Anal Fistüller
Fistül, kişinin iç organları arasında ya da iç organları ve vücut yüzeyi arasında meydana gelen normal dışı bağlantılardır. Fistüller genellikle bir organda meydana gelen iltihaplanma ya da yaralanma sonucunda ortaya çıkar. Doğum esnasında perine bölgesinde ortaya çıkan yırtıklar, kronik inflamatuar bağırsak hastalıkları ya da apseler fistül oluşumuna yol açabilir. Kanama, ağrı gibi belirtiler gösterir. Bunun yanı sıra vücut sıvıları, idrar ve dışkı doğal olmayan noktalardan akıntı yapabilir. Fiziksel muayene ve ultrasonografi tetkiki ile fistül tanısı konulabilir. Fistüller çoğu zaman cerrahi operasyonla kapatılarak tedavi edilir. Adana’da hastalarına hizmet veren Op. Dr. İbrahim Çolhan, anal fistüller nedir, belirtileri ve tedavi yöntemleri nelerdir sizler için anlattı.
Anal Fistül (Makat Çevresinde Tünel) Nedir?
Anal fistül, bir organ ve başka bir yapı arasında meydana gelen, tüp biçimindeki normal olmayan bir bağlantıdır. En yaygın görülen fistül çeşidi anal fistüldür. Fakat iki bağırsak bölüöü arasında, rektum ve vajina arasında, bağırsak ve cilt arasında ya da bağırsak ve mesane arasında da fistül oluşabilir.
Anal fistül bağırsağın son bölümü ile anüsün çevresindeki cilt dokusu arasında meydana gelir. Anüs civarında oluşan bir enfeksiyonun neticesinde gelişen apse nedeniyle görülür. Apsenin boşalmasının ardından küçük bir kanal oluşur. Anal fistül cildi tahriş eder ve ciddi rahatsızlıklara yol açar. Kendi haline bırakıldığında iyileşme göstermeyen anal fistüller genellikle cerrahi yöntemle kapatılarak tedavi edilir.
Aanal fistülün temel nedeni anüs civarında oluşan apselerdir. Anal apse sorunu yaşayan her iki ila dört kişiden birinde fistül gelişebilmektedir. Anal fistüller tedavi edilmezse kendiliğinden iyileşme olasılığı oldukça düşüktür. Bu yüzden cerrahi operasyonla tedavi edilmeleri gerekir.
Anal Fistül (Makat Çevresinde Tünel) Neden Oluşur?
Anal fistül oluşmasının nedenlerinin başında uzun süre boyunca iyileşmeyen apseler gelir. Apse, dışkı ya da idrar gibi vücut sıvılarıyla dolabilir ve bu iyileşmeyi önler. Apse zamanla cilde, vücut boşluğuna ya da bir organa doğru ilerler ve burada bir fistül yani kanal oluşturur. Farklı etkenlere bağlı olarak gelişebilen fistüllerde genellikle şu gibi nedenler tetikleyici olur:
- Doğum esnasında oluşan vajinal yırtıklar ve açılan epizyotomi kesisnde enfeksiyon oluşması ve bu enfeksiyonun rektum ve vajina arasında fistül meydana getirmesi.
- Sindirim sistemi organları için uygulanan ameliyatların ardından bağırsaklarda fistül meydana gelebilir. Aynı zamanda kanser tedavisinde kullanılan radyasyon terapileri de fistül oluşumunu tetikleyebilir.
- Crohn hastalığı ve benzeri kronik inflamatuar bağırsak rahatsızlıkları, cinsel yolla bulaşan bazı hastalıklar da fistül oluşumuna yol açabilir.
- Kanser hastalığı dokuları tahrip ederek fistül oluşumuna yol açabilir.
- Kanser olgularının tedavisinde kullanılan radyoterapi uygulamasının ardından da vücutta fistül meydana gelebilir.
- Kimi zaman kateter ya da endoskopi gibi tıbbi cihazların kullanılması sonucunda yanlışlıkla bir damar duvarında veya organda yaralar oluşabilir. Bu yara iltihaplanırsa sonrasında fistül oluşabilir.
- Kalın bağırsakta yer alan yapıların enfekte olması da vücutta fistül oluşturabilir.
- Apselere ve yara izlerine yol açan kronik cilt hastalıkları, beraberinde fistül oluşumunu getirebilir.
- Anüs civarında gerçekleştirilen rektal ve hemoroid operasyonlarının bir komplikasyonu olarak anal fistül meydana getirebilir.
- Hastanın rahminin alınması veya sezaryen doğum kişide vajina ve mesane arasında fistül oluşturabilir.
- Vajinanın arka duvarında gerçekleştirilen operasyonlar anüs ya da rektuma açılan bir fistül oluşturabilir.
Anal Fistül (Makat Çevresinde Tünel) Belirtileri
- Anal fistüller anüs civarındaki cilt dokusunu tahriş eder
- Kişi otururken veya hareket ederken, öksürürken ve dışkılama esnasında artış gösteren zonklayıcı bir ağrı şikayeti yaşarlar.
- Makat bölgesinde kötü kokulu akıntılar görülür.
- Dışkılama sırasında kan ve iltihap akıntısı görülür.
- Eğer anal bölgede apse varsa makat çevresinde şişme, ısı artışı ve kızarıklık görülebilir.
- Hasta bağırsak hareketlerini kontrol etmekte zorlanabilir.
- Fistülün ucu ciltte küçük bir delik olarak görülür. Ancak çoğu zaman hastalar bunu fark etmekte zorlanır.
Fistül Tanısı Nasıl Konur?
Fistüller çoğu zaman hastanın yaşadığı semptom ve şikayetlerin dinlenmesi, fiziksel muayene gibi yöntemle teşhis edilebilirler. Eğer doktor gerekli görürse baryum lavmanı, kolonoskopi, bilgisayarlı tomografi, endoskopi ve fistulogram gibi tanı yöntemlerine başvurabilir.
Fistülogram yönteminde söz konusu fistülün içerisine boyayıcı bir madde enjekte edilerek bölgenin röntgen filmi çekilir. Bu boya sayesinde fistülün içeriği röntgen filminde daha iyi görülür. Cilde açılan fistüllerde açıklığa küçük bir tüp yerleştirilir. Grafiler hastanın pozisyonu birkaç kez değiştirilerek farklı açılardan çekilir.
Anal Fistül (Makat Çevresinde Tünel) Tedavisi Nasıl Yapılır?
Fistül vakaları tedavi edilirken fistülün bulunduğu bölge ve hastanın yaşadığı belirtilerin şiddeti ve durumun ciddiyetine göre farklı yöntemler değerlendirilebilir. Örneğin antibiyotik ilaç uygulamaları ile enfeksiyonu gidermek mümkün olabilir.
Bazı fistüller için enteral diyet uygulaması ile tedavi yoluna gidilebilir. Enteral diyet ağızdan ya da bir beslenme tüpü ile verilen bir sıvı beslenme modelidir. Sıvı beslenme formüllerinin içerisinde vücudun gereksinim duyduğu elzem besin maddeleri yer alır. Bunlar katı gıdaların yerini alır. Hastanın katı gıda tüketmemesi daha az dışkı oluşmasına yol açar ve bu fistülün iyileşme sürecini destekler.
Küçük boyuttaki fistüller kateter ile tedavi edilebilir. Kateter ile birlikte fistül boşaltılır ve enfeksiyon kontrol altına alınır. Fistüllerin tedavisinde kimi zaman fistülün için dolduran fibrin yapıştırıcılar da tercih edilebilir. Diğer tedavilere yanıt vermeyen hastalarda fistül cerrahi olarak çıkartılabilir veya kapatılabilir.
